ZANZIBAR PUTOVANJE

Priča o ostrvskom raju još pri samom pomenu reči Zanzibar deluje vrlo egzotično. Zanzibar je legendarni arhipelag u indijskom okeanu, koji se sastoji se od ostrva Unguja, Pemba i nekoliko manjih. Nalazi se na oko 40km od obale Tanzanije, čiji je sastavni deo (poluautonomna oblast) i 6° južno od ekvatora, u istočnoj Africi. Glavni grad je Zanzibar i nalazi se na zapadnom delu ostrva Unuguja uz drevni Stone Town, najvažniju istorijsku znamenitost na ostrvu, koja je pod zaštitom UNESCA. Ime Zanzibar je arapskog porekla i znači  “obala crnih ljudi” jer su, kako se smatra, Zanzibar pre 4.000 godina naselili Bantu crnci. Arhipelag ima ukupno 1500 kvadratnih kilometara, dug je 85 km a širok 30 km. Evidentan je i dominantan arapski uticaj na stanovnike ostrva Unuguja i Pemba, koji su mešavina Širazia (iz Persije), Arapa, Komoriana (iz Frank ostrva) i Bantu naroda sa kopna. Većina stanovništva pripada Bantu – Hadima etničkoj grupi. Ostale etničke grupe uključuju Tumbatu (koji žive na Tumbatu i u severnom delu Zanzibara) i imigranata iz istočno afričkog kopna i  Komorskih ostrva. Azijati su značajna manjina, posebno u gradovima. Evropljana skoro i da nema.

Zamislite da šetate ulicama grada gde svaki kamen nosi priču, da vas mirišu začini preplave, a tirkizno more vas zove da zaronite među korale. I dok uživate u egzotici ostrva, samo nekoliko sati vožnje vas odvaja od savane u kojoj slobodno šetaju žirafe, slonovi i lavovi. Ovo nije običan odmor: ovo je urbana avantura koja spaja istoriju, prirodu i adrenalin, sve u jednoj nezaboravnoj ruti.

Stone Town – istorijsko srce Zanzibara

Stone Town je stari grad i istorijsko jezgro Zanzibara, poznat po svojoj autentičnoj arhitekturi koja kombinuje arapske, indijske, evropske i afričke uticaje. Ulice su uske i vijugave, a u središtu grada nalaze se značajne znamenitosti poput Kuće uspomena (museum poznatog muzičara) i House of Wonders, jednog od najimpresivnijih zdanja u gradu. Stone Town je poznat i po staroj tvrđavi, nekadašnjoj tržnici robova, te Anglikanskoj crkvi koja dominira centralnim delom grada. Lokalne pijace, kao što je Darajani Market, nude autentično iskustvo, od začina i voća do suvenira i rukotvorina. Poseta Stone Townu omogućava da se upoznate sa bogatom istorijom, kulturom i svakodnevnim životom lokalnog stanovništva, dok u isto vreme možete uživati u šetnji uz more i vidikovce sa kojih se pruža pogled na Indijski okean.

Kuća uspomena – House of Wonders

Kuća uspomena (Anglikanski muzej i dom lokalnog muzičara) i House of Wonders su dve od najpoznatijih znamenitosti Stone Towna. Kuća uspomena sadrži izložbe posvećene životu i radu poznatih ličnosti Zanzibara, kao i istoriji ostrva, a posebno je poznata po povezanosti sa muzičkom tradicijom i kulturom. Posetioci mogu videti autentične eksponate, fotografije i predmete koji pričaju priče o prošlim vremenima i lokalnim običajima. House of Wonders (Casa de las Maravillas) je impresivna građevina iz 19. veka i jedno od najprepoznatljivijih zdanja u gradu. Izgrađena je kao palata s vizionarskim konceptom – prvi je zgrada u Zanzibaru koja je imala električnu rasvetu i lift. Danas je muzej koji prikazuje istoriju i kulturu Zanzibara, uključujući artefakte, alate i eksponate o trgovini, arhitekturi i svakodnevnom životu ostrva. Njegova fasada i veličanstveni ulaz ostavljaju poseban utisak, dok sa terasa i balkona možete uživati u panoramskom pogledu na Stone Town i obližnji Indijski okean.

Stara tvrđava i Anglikanska crkva

Stara tvrđava (Old Fort) u Stone Townu je jedna od najstarijih građevina na Zanzibaru, izgrađena krajem 17. veka kako bi štitila grad od napada. Tvrđava je služila i kao vojna baza, a kasnije i kao prostor za tržnicu robova. Danas je popularna turistička atrakcija i kulturni centar, gde se održavaju umetnički događaji, koncerti i lokalne manifestacije. Njene masivne zidine i bastioni pružaju pogled na more i okolne ulice, a šetnja kroz unutrašnjost otkriva kamene zidine, kapije i stare topove koji svedoče o turbulentnoj istoriji ostrva. Anglikanska crkva, poznata i kao Christ Church Cathedral, izgrađena je krajem 19. veka na mestu nekadašnje tržnice robova. Crkva je simbol istorijske transformacije Zanzibara i predstavlja značajan spomenik kolonijalnog perioda. Posetioci mogu videti autentične arhitektonske detalje, uključujući drvene oltare, vitraže i grobnice unutar i oko crkve. Crkva je takođe mesto edukacije i informisanja o istoriji trgovine robljem i njenim posledicama po lokalno stanovništvo.

Darajani market – puls lokalnog života

Ovo je centralna pijaca u Stone Townu i mesto gde lokalni život zaista oživljava sva čula. Na Darajani Marketu možete videti sve: od sveže ribe i morskih plodova, preko voća i povrća, do začina i rukotvorina. Trgovci su raspoloženi za razgovor, pa možete pitati za savete ili probati lokalne poslastice. Market nije samo mesto za kupovinu, već i prilika da posmatrate svakodnevni život lokalnog stanovništva, da upoznate običaje i dobijete autentičan uvid u kulturu Zanzibara.

Prison Island (Changuu Island) i džinovske kornjače

Prison Island, poznato i kao Changuu Island, udaljeno je oko 20 minuta vožnje brodom od Stone Towna i predstavlja jedan od najpoznatijih izleta na Zanzibaru. Ostrvo je prvobitno korišćeno kao karantinski centar za obolele od kuge, a kasnije i kao zatvor, po čemu je i dobilo ime. Danas je popularna turistička destinacija, naročito zbog džinovskih kornjača Aldabra, koje slobodno šetaju ostrvom i mogu dostići i više od 100 godina starosti.

Farma začina

Zanzibar je poznat kao “Ostrvo začina”, a poseta lokalnoj farmi začina pruža jedinstvenu priliku da se upoznate sa biljkama koje su oblikovale istoriju i ekonomiju ostrva. Na farmi ćete videti plantaže cimet, karanfilić, vanilu, đumbir, papriku, muškatni oraščić i druge egzotične začine, i naučiti kako se gaje, beru i koriste u lokalnoj kuhinji.

Jozani Forest i plaža Paje

Jozani Forest, smešten u Jozani-Chwaka Bay National Parku, jedina je preostala tropska prašuma na Zanzibaru i dom je retkih crvenih kolobus majmuna. Šetnja kroz šumu vodi vas stazama među mangrovima, drvećem i bujnom vegetacijom, dok lokalni vodiči objašnjavaju ekosistem, floru i faunu ostrva. Poseta Jozani šumi omogućava posetiocima da vide kako priroda i ljudi koegzistiraju i da dobiju uvid u očuvanje biodiverziteta. Nakon šetnje kroz šumu, putnici često nastavljaju ka plaži Paje, koja je poznata po belom pesku i mirnom moru, idealna za opuštanje i kupanje. Ovaj deo izleta kombinuje prirodu i odmor, pružajući savršenu ravnotežu između aktivnog i relaksirajućeg iskustva. Poseta Jozani Forestu i Paje plaži je fakultativni izlet, ali predstavlja jednu od najautentičnijih prilika da se upoznate sa prirodom i pejzažom Zanzibara.

Safari Blue

Safari Blue je celodnevni izlet koji kombinuje plovidbu, snorkeling i susrete sa morskim životom Zanzibara. Izleti se obično odvijaju tradicionalnim dhows brodovima, gde posetioci mogu uživati u pogledu na tirkizne vode Indijskog okeana dok se kreću ka pustom ostrvu ili koralnim grebenima.

Jedna od glavnih atrakcija izleta je posmatranje delfina u njihovom prirodnom okruženju, dok ljubitelji snorkelinga mogu istražiti šarene koralne grebene i bogat podvodni svet. Izlet uključuje i ručak na pustom ostrvu ili plaži, sa svežim plodovima mora i lokalnim specijalitetima. Safari Blue je fakultativni izlet, ali se smatra jednim od najuzbudljivijih iskustava na Zanzibaru, jer kombinuje avanturu, prirodu i opuštanje na jednom od najlepših mesta ostrva.

Plaže na severu: Kendwa i Nungwi

Kendwa i Nungwi su poznate po beloj peskovitoj obali i tirkiznom moru, idealne za opuštanje, kupanje i zalaske sunca. Kendwa je mirnija i pogodna za porodični odmor, dok Nungwi nudi više sadržaja, barova i aktivnosti na vodi. Ove plaže su savršena prilika da uživate u prirodnoj lepoti Zanzibara i odmorite se između izleta.

Safari u Mikumi Nacionalnom parku

Nakon boravka na Zanzibaru, putnici se prevoze na kopno prema Mikumi National Parku, jednom od najpoznatijih parkova Tanzanije. Transfer uključuje vožnju i kraće letove ili trajekte, što omogućava glatko povezivanje ostrva i kopna. Mikumi je poznat po raznolikoj divljoj fauni, uključujući slonove, lavove, zebre, žirafe i mnoge druge vrste. Ovo je početak safari iskustva, gde se priroda i avantura kombinuju – posetioci kreću na game drive, prateći životinje u njihovom prirodnom staništu, i upoznaju savanu sa akacijama i baobabima. Transfer je praktično organizovan tako da putnici imaju dovoljno vremena za odmor i pripremu za prvi susret sa divljim životinjama.

Susret sa Maasai plemenom

Tokom safarija u Mikumi, posetioci imaju priliku da upoznaju Maasai pleme, jedno od najpoznatijih tradicionalnih plemena Tanzanije. Susret uključuje uvid u njihov način života, običaje i kulturu, uključujući rituale, rukotvorine i svakodnevne aktivnosti. Ovaj deo izleta pruža edukativno iskustvo, omogućavajući putnicima da bolje razumeju lokalnu tradiciju i povežu se sa ljudima koji žive u skladu sa prirodom i divljinom savane. Poseta Maasai plemenu je fascinantan dodatak safari avanturi i daje uvid u kulturnu dimenziju Tanzanije.

Game drive i safari iskustvo u Mikumi

Game drive u Mikumi National Parku je centralni deo safari avanture. Posetioci se voze džipovima kroz savanu i prate divlje životinje u njihovom prirodnom staništu, uključujući lavove, slonove, zebre, žirafe i mnoge druge vrste. Safari pruža priliku za fotografisanje i posmatranje životinja izbliza, uz stručno vođenje lokalnih vodiča koji objašnjavaju ponašanje životinja i karakteristike parka. Voznja kroz različite ekosisteme, od travnatih ravnica do šumskih predela, omogućava potpuni doživljaj divljine Tanzanije i završava putovanje sa snažnim utiskom prirode i avanture.

Istorija Zanzibara:

Istorija Zanzibara, duga je i krvava. Smatra se da je Zanzibar bio dom inteligentnim ljudima (Homo sapiens) pre više od 20.000 godina. Neke drevne iskopine otkrivene na Zanzibaru pokazuju da je to bio i glavni trgovački put za drevne Asirce. Monsunski vetrovi koji duvaju preko Indijskog okeana omogućili su kontakt između Persije, Arabije, Indije i obale istočne Afrike još pre 2000 godina. Bio je to važan pomorski put koji je spajao Rimsko carstvo sa Indijom i Kinom.

Prvi dolasci Evropljana bili su od strane portugalskih navigatora, na čelu sa Vasko de Gamom, koji su potrazi za trgovačkom vezom sa Indijom, u stvari pokorili narod Zanzibara i učinili ga svojom kolonijom.  Na kraju 15. veka uspostavljena je trgovinska stanica na Zanzibaru i drugim tačkama na istočnoj obali Afrike. Krajem 17. veka Omanski Arapi smenili su Portugalace kada počinje period vladavine sultana, najmračniji u istoriji ovog naroda. Tokom vladavine sultana, Zanzibar je postao veliki centar kupoprodaje robova. Na mestu Anglikanske katedrale, nalaze se ćelije u kojima su čuvani robovi iz cele Afrike, uz malo hrane i vode, a zatim prodavani. Najvišu cenu dobijali su jaki i zdravi muškarci, sposobni za teške fizičke poslove i lepe, mlade žene koje su prodavane kao konkubine.

Zbog zdanja koja su svedočanstvo krvave, robovlasničke istorije, UNESCO je zaštitio Stone Town kao jedan od stotinu najznačajnijih na svetu. 1840. godine, Omanski Sultan je preselio svoj dvor iz Muskata na Zanzibar,  a ostrvo je postalo arapska država i važan centar trgovine i politike u regionu. U drugoj polovoni 19. veka, mnogi evropski istraživači, uključujući  i dr. Stenlija Livingstona, počeli su ekspedicije u unutrašnjost Afrike baš iz Zanzibara. Zanzibar je bio britanski protektorat od 1890. do 1963. godine, kada je država stekla nezavisnost.

Godine 1964. sultan i vlada oboreni su najkraćim ratom ikada zabeleženim, koji je trajao svega 38 minuta i zapisan je u Ginisovoj knjizi rekorda, kao Anglo-zanzibarski rat, u kome su Britanci bombardovali Beit Al Hukum palatu. Bila je to najkrvavija revolucija ikada viđena na tim prostorima. Za svega nekoliko dana ubijeno je 17.000 Arapa i Indijaca, a većina preostalih je proterana uz  konfiskovanje zemlje i imovine. Izborivši se za svoju slobodu, Zanzibar je konačno postao nezavisan. Iste godine, Zanzibar i nova nezavisna država Tanganjika ujedinjuju se u novoformiranu Ujedinjenu Republiku Tanzaniju.

Današnja Vlada Zanzibara je samostalna unutar Ujedinjene Republike Tanzanije, kojom upravlja revolucionarni savet i Predstavnički dom, koji biraju i imenuju članove. Predsednik Zanzibara je i potpredsednik Tanzanije.

Demografija:

Broj stanovnika Zanzibara se procenjuje na oko 1.600 000 a najveće naselje je grad Zanzibar sa oko 500 000 ljudi. Ostali gradovi na ostrvu Zanzibar su: Chaani, Bambi, Mahonda i Makunduchi. Izvan gradova, većina ljudi živi u malim selima baveći se poljoprivredom ili ribolovom. Sela Zanzibara su odsečena od ostatka sveta, uz odsustvo civilizacije. Loklano stanovništvo živi u divljini – džunglama i šumama, onako kako se živelo stotinama godina unazad: u kućama od kamena i blata, pokrivenim palminim lišćem, bez stakla na prozorima sa zemljanim podovima, bez struje, šporeta, telefona, televizora, prodavnica, neretko spavajući na klupama. Vodom se snabdevaju iz bunara, sami proizvodeći hranu i loveći ribu.
Sela, spojena zemljanim putevima, organizovana su kao plemena na čelu sa poglavicom – čovekom koji se pita za sve i predlaže rešenja a ukoliko nije u stanju da reši problem poziva policiju koja dalje rešava spor. “Dala-dala” kamionet (vrsta gradskog prevoza) odvozi ljude u grad i vraća ih nazad. Svako selo ima svoju školu. Zakon obavezuje besplatno desetogodišnje obrazovanje uz izuzetnu disciplinu koja vlada u školama i obavezno nošenje uniformi. Propisuju stroge kazne za bežanje sa nastave što deci pada prilično teško obzirom da su škole u blizini obale gde deca vole da igraju fudbal, trče, vežbaju gimnastiku, igraju se. Kazne za neposlušnu decu, koju roditelji ni posle opomene nisu u stanju da vaspitaju su i zatvorske, do 3 dana.

Religija:

Dominantna religija je Islam, sa oko 99% pripadnika. Većinu čine suni muslimani (mali broj stanovnika je tradicionalnih verovanja), a postoji mali broj hrišćana i hindusa. Svi gradovi i sela imaju džamiju. U gradu Zanzibaru postoje i crkve i hramovi za mali deo populacije. Muškarcima je dozvoljeno da imaju do četiri žene, ukoliko su u stanju da ih izdržavaju, pa iz tog razloga uglavnom imaju samo jednu. U proseku, svaki muškarac ima sedmoro dece, otuda i veliki broj škola na ostrvu. Mlada su populacija obzirom da je smrtnost velika i u ranim godinama, usled niskog životnog standarda i velikog broja dece.

Jezik:

Na Zanzibaru se zvanično govore svahili i engleski, koji se uči u školama kao drugi jezik. Engleski jezik govore mnogi ostrvljani, a služe se i italijanskim i arapskim. Mnogi smatraju da je svahili jezik nastao baš na ovom ostrvu i da se na ovom podneblju govori njegovom najizvornijom verzijom. Posetioci sa osnovnim znanjem tog jezika, moći će da se sporazumeju iako postoje mnogi dijalekti u različitim oblastima.

Sredstvo plaćanja na Zanzibaru je tanzanijski šiling (TŠ) a posetioci Zanzibara moraju da plate neke stavke, kao što su aerodromske takse, brodske karte i hotele, u stranoj valuti, obično u američkim dolarima.

Prosečna zarada stanovnika Zanzibara iznosi 50 USD.

Privreda:

Glavne grane privrede su ribolov i uzgoj stoke. Od početka 19. veka do sredine 1970-ih Zanzibar je izvozio veliki deo svetske proizvodnje karanfilića, a danas je najveći svetski izvoznik ovog začina. Glavni usevi Zanzibara su osim karanfilića i kokos i proizvodi od kokosa, banane, agrumi, crni biber, muskantni oraščić, cimet, kurkuma, šafran, vanila, kakao. U poslednjih nekoliko godina, morska trava je takođe postala važna izvozna roba. Kukuruz, manioka, povrće i žitarice uzgajaju se za lokalnu potrošnju. Prepoznat je potencijal da turizam bude glavni izvor povećanja deviznih rezervi i iz godine u godinu se sve više razvija i ulaže u ovu granu privrede. Broj turista u poseti Zanzibaru je još uvek relativno mali, ali raste svake godine.

Klima:

Klimu odlikuju vlažni i sušni periodi. Kiše padaju od sredine marta do kraja maja, a kratka kišna sezona je i u novembru. Suv period je od decembra do februara i od juna do oktobra. Prosečne dnevne temperature su 26 stepeni od juna do oktobra, a 28 stepeni od decembra do februara. Zbog blizine ekvatora na Zanzibaru je toplo tokom cele godine i imaju jednake dane i noći ( po 12-sati svaki) kao i većina istočnoevropskih afričkih zemalja.

Hrana:

Hrana koju nude restorani na Zanzibaru je veoma raznovrsna: od morskih plodova, indijskih hlebova, tajlandskih specijaliteta, svahili jela, zanzibarskih palacinki do raznih vrsta burgera, krompira i supa. Alkoholna pića ne služe u svakom restoranu. Treba probati i neko od južnoafričkih vina, pravu arapsku kafu u specijalizovanim restoranima ali i njihove čajeve koji su izuzetno aromatični i prirodni, bez ikakvih veštačkih dodataka.

Reljef:

Ostrva Zanzibara su okružena stenovitim uvalama, peščanim plažama,  lagunama, mangrov močvarama i koralnim grebenima. Ostrva su prvobitno bila prekrivena šumama, ali je ljudski boravak doveo do široke čistine uz još nekoliko izolovanih džepova autohtonih šuma koje su, između ostalog i prirodna zaštita od cunamija.

Živi svet:

Kada je reč o životinjskom svetu na Zanzibaru, majmuni i male antilope nastanjuju šumska područja. Cibeti i razne vrste mungosa mogu se naći širom ostrva a svet ptica je raznolik i interesantan sa preko 100 uočenih vrsta. Crvenih kolobus majmuna, endemske vrste, nastanjene u Jozani šumi, na glavnom ostrvu, Unguja – preostalo je samo 3.000 jedinki. Ova vrsta se može pronaći još samo na Zanzibaru. U nacionalnim parkovima mogu se videti: zebre, žirafe, lavovi, gazele, antilope, majmuni, gepardi, gnuovi, slonovi i druge životinje. Jozani šuma, prirodni rezervat  sačinjen od mangroove i mahagoni šume, prostire se na 2.512 hektara i dom je nekolicini jedinstvenih vrsta, osim crvenih kolobus majmuna u Jozani šumi živi i 50 vrsta leptira i 40 vrsta ptica. Pričinjava pravo zadovoljstvo šetnja njenim stazama.

Festivali:

Jedan od najpoznatijih događaja na Zanzibaru je Međunarodni filmski festival ZIFF, koji se održava sredinom jula svake godine. Smatra se najvećim kulturnim događajem u istočnoj Africi, sa 12 međunarodnih nagrada koje dodeljuje 5 međunarodnih žirija i ima veliki uticaj na privredu Zanzibara.

Zatim, muzički festival Busara, šestodnevna kulturna ekstravaganca koja se održava svake godine u Zanzibaru, sredinom februara. Izuzetno popularan od strane naroda Tanzanije, kao i posetioca u regionu. Festival nudi bogatu i živu mešavinu stilova, uključujući i tradicionalnu ngoma, taarab, kidumbak, mchiriku, rumbu, dens muziku, svahili hip-hop, bongo flavu, mističnu i religioznu muziku, pozorište, film, komediju i ples. Busara je postao jedan od čuvenih događaja na afričkom kulturnom kalendaru i jedan od najprijateljskijih festivala na planeti Zemlji koji se ne propuštaju.