Gruzija i Jermenija 10 dana, polazak 15. april 2027.

Organizovano razgledanje grada započinjemo u modernom delu Tbilisija, gde ćemo videti elegantni Trg Slobode i najvažniju ulicu grada, Aveniju Rustaveli, koja je naziv dobila po srednjovekovnom “Njegošu” Gruzije, Šoti Rustaveliju. Nastavljamo pešačkom turom kroz stari deo Tbilisija, grada čiji naziv u prevodu glasi “Tople vode”. Grad je podignut na mestu termalnih izvora, zbog čega u jednom od dva najstarija dela grada i danas postoje banje u istočnjačkom stilu, u kojima se možete okupati i opustiti. U starom gradskom jezgru, delovima Avlabari i Abanotubani, videćemo tipične gruzijske kuće sa isturenim, dekorativnim drvenim doksatima u duborezu, ofarbane u pastelnim bojama, podignute u kombinaciji mavarskog, gotskog i art nuvo stila. Upoznaćemo se sa istorijom i lepotom ovog drevnog grada na raskršću puteva, odlaskom do crkve Metehi (Metekhi), gde se nalazi spomenik gruzijskom kralju Vahtangu I Gorgasaliju, koji je u 5. veku osnovao Tbilisi. Crkva se nalazi na platou, iznad kanjona reke Mtkvari, odakle se pruža pogled na stari deo grada. Nastavljamo pešačku turu i prelazimo preko Mosta mira, modernog pešačkog mosta neobičnog izgleda i noćnog osvetljenja. Stižemo do Evropskog parka, i žičarom se penjemo blizu tvrđave Narikale, čiji su temelji još iz 5. veka. S vrha tvrđave, pruža se veličanstven pogled na skoro čitav grad, tok reke Mtkvari. Tu je i masivni spomenik Majke Gruzije, koja u jednoj ruci drži mač kako bi spremna dočekala neprijatelja, a u drugoj vino za doček prijatelja. Zatim idemo do velelepne Saborne crkve Svete Trojice, koja je novijeg datuma ali važi za najveću pravoslavnu crkvu u zemlji i jednu od najviših na svetu. 

Izlet obuhvata: transfer, vožnju žičarom, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Tbilisi

Uz gruzijske gastronomske specijalitete i vino, u večernjim satima uživaćemo u tradicionalnoj muzici i plesovima iz raznih krajeva Gruzije.

Izlet obuhvata: prevoz, večeru i piće.
Izlet ne obuhvata: napojnice (bakšiš) i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Tbilisi

Krećemo u obilazak dela Gruzije zapadno od prestonce. Mtsheta ili Mcheta (Mtskheta) je stara gruzijska prestonica, mesto gde su Gruzini prihvatili hrišćanstvo u IV veku, i sedište je Gruzijske pravoslavne crkve. Obići ćemo jednu od najvećih gruzijskih crkava, Svetichoveli ili Svetitshoveli (Svetitskhoveli), iz 11. veka, koja je pod zaštitiom Uneska. Unutar crkve, nalaze se grobnice najčuvenijih gruzijskih kraljeva, među kojim i ona prvog hrišćanskog kralja Gruzije, Mirijana III. Veruje se da je crkva podignuta na mestu gde je ukopan deo Hristove odore, koju je nosio kada je stradao, na Golgoti. Tokom obilaska, saznaćemo još o istoriji ove drevne zemlje i o značaju hrišćanstva na ovim prostorima. Popećemo se na susedno brdo do istorijskog Manastira Džvari (Jvari), odakle se pruža pogled na staru prestonicu Gruzije, Mtshetu, i ušće dveju reka. Zatim nastavljamo ka centralnom delu Gruzije, blizu granice sa nepriznatom oblašću Južnom Osetijom, i stižemo u gradić Gori, rodno mesto Josifa Visarionoviča Džugašvilija – Staljina. Posetićemo muzej ovog kontroverznog sovjetskog diktatora, poreklom iz Gruzije, u kojem ćemo videti njegove lične predmete (bundu, tabakeru, čizme), fotografije i novinske članke, pesme koje je pisao, i predmete koje je dobio od poznatih državnika koji su mu dolazili u zvanične posete. Ispred muzeja, videćemo njegovu trošnu, rodnu kuću, kao i vagon voza kojim je putovao. Na kraju, odlazimo do drevnog pećinskog grada Upliscihe ili Uplistsihe (Uplistsikhe), čiji naziv u prevodu znači “Gospodnja tvrđava”. Pećinski kompleks čiji najstariji delovi datiraju još iz kasne praistorije, jedan je od najstarijih urbanih centara Gruzije i čitavog Zakavkazja, s građevinama, otvorima i tunelima različitih namena, uklesanih u stene, koji pomalo podsećaju na one mnogo čuvenije Kapadokije, u Turskoj.

Izlet obuhvata: povratni transfer, ulaznice, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Tbilisi

U ranim jutarnjim časovima krećemo iz Tbilisija ka severu zemlje, i prolazimo duž nestvarno zelenih, snežnih predela Velikog Kavkaza. Put od Tbilisija ka severu Gruzije, vodi duž Gruzijskog vojnog puta, najstarijeg komercijalnog druma u zemlji, kojim je nekada davno pohodio i Atila Hunski na svom osvajačkom pohodu ka Evropi. Usput, prolazimo pored sela Pasanauri, odakle navodno potiču hinkali (khinkali), najpoznatiji gruzijski “zavežljaji” od testenine punjene mesom, sirom, krompirom ili pečurkama. Napravićemo pauzu za fotografisanje i kupovinu gruzijskih rukotvorina, i proći ćemo pored najpoznatijeg ski centra Gruzije, Gudauri, koje postaje sve popularnije među iskusnim skijašima. Stižemo u mesto Stepantsminda, centar čitave regije, poznat i kao Kazbegi, što je naziv najviše planine u ovom delu Gruzije, koja se u srpskom jeziku prevodi kao planina Kazbek. Prema legendi, titan Prometej okovan je upravo na ovom mestu, kažnjen od strane vrhovnog boga, jer je ljude naučio kako da pale vatru. Na kraju dana, džipovima obilazimo impresivnu Crkvu svetog Trojstva u selu Gergeti, smeštenu iznad mesta Stepantsminda, na nadmorskoj visini od 2170 metara. S platoa na kojem se nalazi crkva, pruža se spektakularan pogled na snežni, planinski masiv Kavkaza i mesto Stepantsmindu, u podnožju. Nakon obilaska, povratak u Tbilisi.

Izlet obuhvata: povratni transfer, ulaznice, vožnju džipovima, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Tbilisi

Poludnevni izlet započinjemo izvan grada, odlaskom do impresivnog monumentalnog spomenika Hronika Gruzije, koji se nalazi na brdu Kini iznad takozvanog Tbilisijskog mora. Ovo remek delo poznatog gruzijskog skulptora Zuraba Ceretelija, ukrašeno predstavama gruzijskih istorijskih ličnosti i biblijskim scenama, nikada nije do kraja završeno. Sastoji se od kamenih stubova visokih oko 35 metara, koji prikazuju scene iz života Isusa Hrista, ali i značajne vladare, kraljeve i kraljice, i junake gruzijske istorije i legende. Nakon toga, koristićemo uspinjaču da bismo se popeli do najviše planine u okolini grada, koja se zove Mtatsminda, odakle možemo uživati u prelepom pogledu na milionsku prestonicu Gruzije iz ptičje perspektive.

Izlet obuhvata: prevoz, vožnju uspinjačom, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Tbilisi

Na ovom izletu navratićemo u najstariju i najpoznatiju fabriku čuvenog jermenskog brendija, koja je počela sa radom još u 19. veku. Saznaćemo kako se proizvodi jermenski konjak, koje poznate ličnosti su volele da ga piju, a nakon obilaska muzeja biće upriličena i degustacija.

Izlet obuhvata: prevoz, vođenu turu kroz muzej sa degustacijom, usluge predstavnika agencije.
Izlet ne obuhvata: napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Jerevan

Krećemo u obilazak Jerevana, “ružičastog grada” i poslednje od ukupno 12 jermenskih prestonica. Glavni grad Jermenije nalazi se u kotlini, jednim delom na strmoj nizbrdici, gde se najniži delovi grada nalaze se na 860, a najviši na 1390 metara nadmorske visine. Obilazak Jerevana počinjemo šetnjom centralnim delovima grada. Krećemo od Trga Republike, čije su zgrade vlade s fasadama od raznobojnog vulkanskog tufa (od ružičaste do smeđe), podignute u prvoj polovini 20. veka. Raznobojni vulkanski kamen, tipičan je građevinski materijal u Jermeniji još od davnina, i koristi se za podizanje i svetovnih, i sakralnih objekata. Pored fontane, čiji mlazovi u večernjim satima menjaju boje u ritmu muzike, posećujemo Istorijski muzej Jermenije i upoznajemo se sa istorijom Jermena, drevnog naroda koji je u podnožju Ararata živeo još pre skoro 3000 godina, i čije poreklo seže do perioda Mesopotamije. Tokom šetnje, stići ćemo do Trga Slobode, i u gradskom parku videćemo čuvenu Operu i Labuđe jezero. Zatim ćemo se uputiti do parka Tamanijan. Ispunjen zanimljivim, modernim skulpturama, park završava u podnožju velikog, kaskadno projektovanog stepeništa koje nosi naziv Kaskade. Na vrhu Kaskada, nalazi se čuveni prestonički vidikovac, odakle, kada je vreme vedro i bez isparenja, može da se vidi najveći deo centralnog Jerevana i veličanstveni stratovulkan Ararat (Veliki i Mali), udaljen vazdušnim putem oko 35 kilometara, na samoj granici Jermenije i Turske (na turskoj strani). U zgradi unutar Kaskada nalaze se dugačke, pokretne stepenice, koje voze skoro do vrha vidikovca, između zanimljivih, modernih umetničkih skulptura i instalacija Muzejskog centra Kafesdžijan. Obilazak završavamo brdu Cicernakaberd, gde se gotovo u osami i na obodu grada, nalazi čuveni Memorijalni muzej genocida ili Spomen-kompleks genocida nad Jermenima. Upoznaćemo se sa najbolnijim detaljima iz ne tako davne prošlosti osmanske vladavine, koji i dalje opterećuju odnose Jermena i njihovih najbližih suseda. Moderan, minimalistički uređen muzej, sazidan 1967, sa bezbroj hronološki poređanih crno-belih fotografija, originalnih dokumenata, kratkih dokumentarnih filmova i ličnih predmeta, posvećen je sećanju na žrtve progona Jermena u Turskoj, počev od 1915. godine. Pored muzeja, nalazi se park sa stablima koje su zasadili najčuveniji svetski državnici u poseti muzeju (i srpski predsednik Boris Tadić, 2009.). Povratak u smeštaj. Da li znate da je Jermenija prva i za sada jedina zemlja na svetu, koja je 2011. godine uvela šah kao obavezan predmet za svu decu u osnovnim školama?

Izlet obuhvata: povratni transfer, ulaznice, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Jerevan

Istočno i zapadno od Jerevana, posetićemo neka od najvrednijih istorijskih zdanja jermenske arhitekture i duhovnosti, koja su deo Uneskove svetske kulturne baštine. U jutarnjim satima,  najpre stižemo do jedne od starih prestonica Jermenije, Ečmijadzina, sedišta Jermenske apostolske crkve (UNESCO). U mestu koje je nedavno preimenovano u Vagaršapat, u autentičnom ambijentu upoznajemo se sa tradicijom najstarije hrišćanske zemlje na svetu i njenim vrednim relikvijama. U velikom, verskom kompleksu, osim muzeja, sedišta crkve i monaških odaja, nalazi se centralna jermenska bogomolja, Crkva Presvete Bogorodice. Najstarija saborna crkva (katedrala) na svetu, podignuta je između 301. i 303. godine, u vreme kada je Jermenija postala prva država na planeti koja je zvanično prihvatila hrišćanstvo. Zatim odlazimo do obližnjih ruševina nekada važne bazilike Zvartnots (UNESCO). Podizanje neobične, kružne crkve nalik antičkom hramu, počelo je u 7. veku pod vlašću katolikosa Jermenske apostolske crkve, Nersesa III, koji je imao nadimak “Graditelj”. Crkva Zvartnoc bila je posvećena Svetom Grigoriju Prosvetitelju koji je Jermenima doneo hrišćanstvo, i navodno je podignuta na mestu gde su kralj Tiridat III i Sveti Grigorije, vodili raspravu u vezi s hrišćanstvom. Nastavljamo vožnju zelenim brdima u okruženju Jerevana, i posećujemo manastirski kompleks sa crkvom u steni, Geghard (UNESCO), gde se, do premeštanja u verski kompleks Ečmijadzin, čuvalo sveto koplje kojim je proboden Isus Hrist. I sam naziv Geghard, tj. Geghardavank, manastir je dobio zbog relikvije koju je čuvao vekovima (u prevodu s jermenskog “geghard” znači “koplje” tj. “Manastir koplja”). Prema predanju, nakon skidanja s Raspeća, deo koplja iz Hristovog tela izvadio je i ovde doneo apostol Tadej (Juda Tadej ili Tadeuš). Nastavljamo ka paganskom hramu Garni, jedinom očuvanom antičkom hramu na prostoru nekadašnjeg Sovjetskog saveza. Iako neverovatno podseća na hramove antičkih civilizacija – Grčke i Rima, i potiče iz istog perioda (I vek), Garni – hram posvećen jermenskom paganskom bogu Sunca, Miru, podigli su antički Jermeni. Važi za najstariji postojeći paganski hram jermenskih kraljeva, koji je 76. godine sazidao kralj Tiridat I. Pored hrama, na livadi se nalaze ostaci rimskih termi s mozaicima, crkve iz VII veka, kao i veliki kamen iz perioda jermenske Urartu civilizacije, s natpisom u klinastom pismu. Na kraju dana, imaćemo priliku da vidimo kako se tradicionalno pravi čuveni jermenski hleb lavaš, i da ga probamo čim izađe iz vrele pećnice. 

Izlet obuhvata: povratni transfer, ulaznice, prezentaciju i degustaciju lavaša, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Jerevan

Polazak na izlet u ranim jutarnjim časovima i vožnja do doline u podnožju Ararata, ka granici s Turskom. Napravićemo kratku pauzu za fotografisanje – spektakularni pogled na planinu Ararat i manastir Hor Virap (Khor Virap), koji se nalazi 30 km istočno od podnožja biblijske planine, na brdu u sred brisane visoravni, zapadno od Jerevana. Posetićemo ovaj manastirski kompleks, koji važi za jedno od najčuvenijih mesta u istoriji Jermenije. Poznat je po tamnici koja se nalazi ispod crkve, mestu gde je kralj Tiridat III, krajem 3. veka držao zatočenog Prosvetitelja Grigorija. Po povratku u Jermeniju iz izbeglištva, iz Kapadokije, gde je prihvatio hrišćanstvo, Grigorije je odbio kraljevu naredbu da se pokloni zoroastrijskim idolima, zbog čega ga je kralj zatvorio kako bi se predomislio. Nakon 13 godina tamnovanja i muka koje je Grigorije iskusio u ćeliji gotovo bez svetla, kralj Tiridat III je popustio, 301. godine ga je oslobodio zatočeništva i odlučio da prizna hrišćanstvo kao novu veru Jermena. Postao je prvi zvanično kršteni vladar, ikada, a Jermenija, prva hrišćanska zemlja na svetu. Manastir se nalazi na brdu, na mestu gde je Jermenija najbliža Araratu, svetoj i nedostižnoj planini jermenskog naroda. Nastavljamo put ka jugu Jermenije, gde ćemo u čuvenoj vinskoj regiji Areni, posetiti vinariju u kojoj ćemo probati lokalna vina. U klancu pored magistrale, obići ćemo jednu od pećina u sistemu pećina Areni, gde ćemo imati jedinstvenu priliku da vidimo najstarije na svetu ćupove u kojima se skladištilo vino. Na ovom mestu su pronađene i do sada najstarije cipele na svetu (nalaze se u Muzeju istorije Jermenije, u Jerevanu). Zatim ulazimo u klanac i vozimo se kroz nestvarne predele ka manastiru Noravank. Manastir Noravank (jerm. “Novi manastir”), podignut je u 13. veku, i smešten je nadomak kanjona sa crvenkastim stenama, u čijem podnožju protiče reka Amagu. Manastir je najpoznatiji po dvospratnoj Bogorodičinoj crkvi iz 1339. godine, na čijoj se fasadi nalazi stepenište neobičnog arhitektonskog rešenja, uzidano u spoljni deo fasade ovog zdanja. Bogorodičinu crkvu još nazivaju i Burtelašen, u čast princa Burtela Orbelijana koji je finansirao njenu gradnju. Manastirski kompleks čine i Crkva Svetog Jovana Krstitelja, i kapela Svetog Grigorija, a unutar zidina i van kompleksa, mogu da se vide kačkari, jermenski kameni stećci. Povratak u Jerevan.

Izlet obuhvata: povratni transfer, ulaznice, prezentaciju i degustaciju lokalnih vina, usluge vodiča.
Izlet ne obuhvata: Napojnice (bakšiš), obroke i individualne troškove.
Izlet se realizuje iz mesta: Jerevan